Sigmund Freud, psikolojik sorunların kökenine dair bir teori geliştirdi. Ona göre bu sorunlar, insanın çocukluk döneminde yaşadığı deneyimler ve ebeveynlerinin davranışlarına dayanıyordu. Ancak bugün biliyoruz ki psikolojik sorunlarda yalnızca çocukluk yaşantıları değil; mizaç, genetik yapı, çevresel etkiler ve toplumsal koşullar da önemli rol oynar. Bir yanlış ya da eksik bilginin tohumu, atıldığı anda küçük bir hata gibi görünse de yıllar içinde büyüyerek kök salabilir. Yanlış bilgiler zamanla yanlış inançlar, yanlış kararlar ve hatta yanlış hayatlar yaratabilir. Freud’un teorisinin yanlış yorumlanıp mutlak gerçek kabul edilmesi de bunlardan biridir.

Günümüzde hâlâ sorunlara bu tek boyutlu bakışla yaklaşılması, birçok hassas, iyi niyetli ve özverili ebeveynin yetişkin çocukları tarafından haksızca suçlanmasına, duygusal ve hatta fiziksel şiddete maruz kalmasına yol açmaktadır. Bu nedenle doğru bilgi tohumunun ekilmesi ve büyütülmesi her alanda olduğu gibi burada da hayati öneme sahiptir.

Yetişkin çocuğu tarafından duygusal olarak istismar edilmek, bir ebeveynin yaşayabileceği en zor durumlardan biridir. Ne zaman ortaya çıkacağı belli olmayan öfke patlamaları; yaptığınız fedakârlıkların tamamen inkâr edilip berbat bir ebeveyn olmakla suçlanmanız; aile içindeki denge ve düzenin bozulması… Tüm bunlar zamanla sizi tükenme noktasına getirebilir.

Çocuğunuzu, sizi ve çevrenizi mahcup eden davranışlarına özen göstermeye davet ettiğinizde; saldırının dozu giderek artabilir. Eşyaların parçalanması, duvarların yumruklanması, çığlıklar ve bağırışların evi inletmesi… Üstelik çocuğunuz, gerçek hiç de böyle olmadığı hâlde, kardeşlerine daha iyi davrandığınızı, “abarttığınızı”, “hep aşırı tepki gösterdiğinizi” ya da “deli olduğunuzu” söyleyebilir. Sizi kendisine “borçlu” hissettirmek için her türlü taktiği kullanabilir. Bu suçlamalara zaman zaman evden kaçma, kendine zarar verme veya intihar tehditleri eşlik edebilir.

Başka ailelerin çok daha zor koşullarda yetişen evlatlarının bile ebeveynlerine sevgi, saygı ve minnettarlık duyduğunu gördükçe kendinizde daha fazla kusur aramaya başlarsınız: “Belki daha çok çabalasaydım, ya da onun yerine bunu yapsaydım her şey farklı olurdu.” Bu suçlama–suçluluk döngüsü, yetişkin çocuğunuzun kendi yaşamının sorumluluğunu üstlenmeyip tüm yükü size aktarmasıyla ortaya çıkar. Böyle düşünen yetişkin çocuklar olayları çarpıtır; kendi hatalarıyla yüzleşmemek için ebeveynlerini hedef alırlar.

Yetişkin çocuğunuz tarafından duygusal istismar ve manipülasyona maruz kalmak sizi mahveder. Endişe, utanç ve suçluluk duygularının kısır döngüsünde kaybolabilirsiniz. Vaktiniz, yeni bir suçlama ya da saldırı atağının ne zaman başlayacağını korkuyla beklemekle geçer. Uykularınız bozulur, tükenirsiniz; zihin ve beden sağlığınız zarar görür.

Size şiddet uygulayan yetişkin çocuğunuz, zihinsel sağlık sorunları, sınırda kişilik özellikleri, bağımlılıklar, öğrenme güçlükleri, ADHD, travmatik yaşantılar veya çocukluklarından taşıdıkları acılar gibi pek çok sebeple mücadele ediyor olabilir. Siz de tüm iyi niyetinize rağmen bazı hatalar yapmış olabilirsiniz; ancak bu, verdiğiniz emeklerin yok sayılabileceği anlamına gelmez. Hiçbir gerekçe çocuğunuza sizi vurabileceği bir kum torbasına çevirme hakkı vermez. Buna izin vermeniz ise ne size ne de ona yardımcı olur.

Yetişkin çocuğunuzla ilişkinizde bu davranışların bir veya birkaçını yaşıyorsanız, durumu normal kabul etmeyin. Bu davranışların duygusal istismar olduğunu, fiziksel zarar görmemenizin istismarın etkilerini azaltmadığını bilin. Hayatta gerçekten iyi işlev gösterebilmek için her bireyin üç temel beceriye ihtiyacı vardır: sağlıklı iletişim, sakinleşme ve sorun çözme becerileri. Bu beceriler gelişmediğinde yaşam herkes için stresli ve bunaltıcı hâle gelir.

Aile içi dinamikler yeniden yapılandırılırken bu üç temel becerinin kazanılması, ebeveyn ve çocuk arasında daha sağlıklı sınırlar çizilmesine ve çoğu zaman ilişkinin onarılmasına katkıda bulunur.

Unutmayın; bazen sözler, bıçaktan daha derin yaralar açar. Duygusal istismarın etkileri görünmez olsa da bütünüyle gerçektir. Ancak doğru destekle iyileşme ve değişim her zaman mümkündür.